TÌNH CHA – CHOPIN VÀ “MỘT BẾN LẠ”

Mùng 2 Tết, nhẩn nha đọc một câu chuyện về lòng hiếu.

Mấy tuần trước Tết, tôi được đọc bài phỏng vấn Đăng Thái Sơn nhân dịp ông về Hà Nội ngày 19/1/2021 dự chuỗi sự kiện vinh danh Đặng Đình Hưng được Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp (Institut Francais) hậu thuẫn tổ chức đầu năm 2021.
Bài rất hay. Vài bạn tôi nhắn tin hỏi, liệu Tuổi Trẻ có bị nhắc nhờ khi đăng bài đó không. Không biết. Nhưng sáng nay, khi BBC đăng câu chuyện đầu năm về sự kiện này, tôi tìm lại thì…bài không bị gỡ hihi.
Đây là sự kiện quan trọng về văn hóa và xã hội và các báo đã viết khá nhiều.
Bài này, tôi muốn đề cập đến TÌNH CHA CỦA MỘT NGHỆ SĨ LỚN. Bên cạnh tài năng xuất chúng về âm nhạc, ta gặp một Đặng Thái Sơn đáng quí trọng, rất Việt Nam vì tấm lòng người con có hiếu với mẹ cha, nhất là với người bố quá đau khổ, khó nghèo nhiều năm sống trong sợ hãi và bệnh tật.
Đoạt giải Chopin năm 1990 hiện nay ông có song tịch Việt Nam và Canada, ông đã dạy âm nhạc ở các trung tâm lớn của thế giới và là giám khảo các cuộc thi uy tín ở Ba Lan, Mỹ, Thụy sỹ, Israel, Nhật, Nga, Tcheque, Ý…
Một tài năng quá là lừng lẫy đối với thế giới rồi, thế nhưng không bao giờ quên người cha đau khổ của mình. Mời bạn lắng lòng đọc lại những trích đoạn bài PV Đặng Thái Sơn (báo TT ngày 19/1/2021)
“BỐ ĐÃ ĐI TONG CẢ ĐỜI BỐ RỒI, ĐỜI CON PHẢI KHÁC”
Sau một năm “ngồi yên” vì đại dịch ở Canada, ĐTS đã đi trên chuyến bay giải cứu công dân về nước.
Câu đầu tiên nói về người cha, ông nhắc lời khuyên của ông cụ: “Bố đã đi tong cả đời bố rồi, đời con phải khác”. Và ông kể:
“Chuyến trở về này là một cuộc báo hiếu, cả với má và bố tôi. Má tôi tết này đã 104 tuổi ta, như ngọn đèn sắp cạn dầu. Tôi cố gắng về lúc này khi má còn nhận ra mình.
Với bố tôi, tháng 12 vừa rồi là tròn 30 năm ông ra đi. Cho tới lúc này, bố tôi vẫn là một người nghệ sĩ chìm trong bóng tối. Bố mới có hai cuốn thơ in riêng vào đầu những năm 1990. Và đây là lần đầu tiên ra mắt một cuốn tuyển tập thơ – họa đầy đủ của ông. Tròn 30 năm bố tôi ra đi, cuốn sách ra đời khiến tôi có cảm tưởng như ông được tái sinh.
Ai cũng biết quá khứ của bố tôi, cái đẹp một phần, nhưng cái số đúng là bi thương cả đời.
Tôi nghĩ bây giờ là thời điểm tốt, vậy mà khi làm cuốn sách này tôi vẫn thận trọng, lo lắng. Chỉ khi cầm được giấy phép phát hành thì tôi mới thở phào. Có lẽ là vì tôi thừa hưởng ở bố tính đa nghi (cười lớn). Bố tôi đi đứng đàng hoàng oai vệ như một ông quan võ, nhưng bên trong rất nhiều cái sợ.
CÁI SỢ ÁM ẢNH CẢ ĐỜI BỐ…
Năm 1990, bố mất mà tôi không dám về. Lúc đó tôi biết ông ốm rất nặng, nhưng ông dứt khoát cản tôi về vì sợ tôi về sẽ không đi được nữa. Ông bảo: “Bố đã đi tong cả đời bố rồi, đời con phải khác. Thương nhớ thì ở bên trong!”.
Hồi đó giới văn nghệ trong nước nói “Đặng Thái Sơn di tản kiểu mới”. Những năm 1990-1992 đất nước mới mở cửa, vẫn còn chặt chẽ lắm. Cho đến 3 năm sau, năm 1993 thì tôi mới dám về lần đầu, vẫn hãi. Tôi phải lấy cớ về diễn với dàn nhạc và tôi phải lôi một ông chỉ huy nước ngoài đi cùng để có bề gì ông ấy còn “ứng cứu”.
Tôi mang ơn Thủ tướng Phạm văn Đồng từ nhiều thập niên, bắt đầu từ năm 1976, cụ đã giúp khi mà Nhà nước còn băn khoăn có nên cho tôi đi học nhạc bên Liên Xô không. Nhờ cụ mà tôi, con một người thuộc nhóm Nhân văn Giai phẩm đầu tiên được đi du học. Rồi sau khi tôi giành giải nhất cuộc thi piano quốc tế Chopin lần thứ X năm 1980 ở Warszawa (Ba Lan), cụ Đồng lại là người đầu tiên cho phép tôi đi biểu diễn ở các nước, gồm cả các nước Tây Âu. Cũng chính cụ Phạm Văn Đồng quyết định phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt đầu tiên cho tôi vào năm 1984, lúc tôi mới 26 tuổi.
Giải Chopin với tôi như là định mệnh, nhờ nó mà bố tôi được mổ, sống thêm được 10 năm đủ đầy hơn trước về cả vật chất và tinh thần. Bố tôi được cái hậu vận.
Khi tôi giành giải nhất, báo Nhân Dân đưa tin bài trong ba ngày liên tiếp trên trang nhất. Những bài báo rất chi tiết về tiểu sử, cuộc sống của tôi, đến cả con mèo tam thể trong nhà cũng được nhắc đến trong bài báo, nhưng tuyệt nhiên không có một chữ nào về bố tôi.
Sau đó, Thủ tường giúp bố tôi chữa bệnh và giúp cho một căn hộ ở khu tập thể Giảng Võ.
Và lần này thì tôi làm được cuốn sách cho bố tôi. Ở đâu đó bây giờ chắc bố tôi thấy và mỉm cười. Bố tôi không ham giải thưởng, tôi biết bố tôi thích gì, ngay cả nấm mộ của bố tôi cũng nhỏ bé giản dị.
THƠ CỦA CHA VÀ ÂM NHẠC CỦA CON
Má tôi trao cho tôi nghề chơi đàn và nuôi tôi, chuyện tài chính là má tôi lo hết từ lúc tôi sinh ra. ..Sau này lớn lên tôi mới cảm nhận được sự bao dung và hiểu biết của má dành cho bố.
Bố tôi không nuôi được tôi, không truyền nghề chơi đàn cho tôi như má nhưng bố ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hình thành nhân cách cũng như tư tưởng nghệ thuật của tôi. Về mặt con người, cái tâm là bố dạy cho tôi. Có những bài học của ông theo tôi suốt cuộc đời. Ví dụ như ông dặn tôi: “Nghiệp của con là nghiệp đánh đàn, không dính đến chính trị” thì tôi vâng lời bố cả đời.
Bố tôi còn cho tôi thẩm mỹ trong âm nhạc, đó là sự mộc mạc giản dị đi thẳng vào vấn đề, không hoa hòe hoa sói, là tính biểu hiện. Điều này có rất nhiều trong thơ của ông và âm nhạc của tôi cũng vậy.
…Cùng với vinh quang là đau khổ. Đau khổ thì tôi giữ riêng cho mình. Có những thứ tôi giữ cho tôi, tôi không chia sẻ với ai. Nếu tôi mà là kẻ hám danh vọng thì năm 1980 khi được giải Chopin, tôi nhảy sang các nước bên Tây Âu luôn thì tôi sẽ lên ầm ầm. Nhưng không, tôi không chọn con đường ấy. Tôi không vì ích kỷ cá nhân mà bán những giá trị của mình.
Tôi đã lựa chọn vẫn tự do sống theo cách của mình nhưng không được ảnh hưởng đến ai. Tôi là kiểu người không thích xung đột, chiến tranh. Nếu tôi làm cú sốc trên thì có thể rất tốt cho sự nghiệp của tôi nhưng nó không những ảnh hưởng đến gia đình, đến bố tôi, mà thậm chí tôi thấy nó như là một sự phản bội đất nước. Tôi không bao giờ làm thế”.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: