NGHỀ BÁO, NGHỀ GHI CHÉP CUỘC SỐNG.

Nghề báo là nghề nên xếp vào loại độc hại và nguy hiểm nhất trong các nghề. Hồi mình còn làm quản lý báo, anh em thường nói đùa với nhau, đáng lẽ nghề mình phải có trợ cấp độc hại. Hai chữ độc hại dễ dẫn tới suy nghĩ, dễ bị bỏ tù, bị giết theo nhiều cách, ví dụ như cách Jamal Khashoggi bị giết ngay một tòa tổng lãnh sự quá táo bạo. Thực tế đó là điều nổi bật. Nhưng lâu nay mình nghĩ, nghề báo còn là nghề độc hại vì đưa tin, ghi chép những điều vô vị, vô tri, vô dụng, vô lương tâm. Biện minh rằng tôi đâu tiếp cận được nguồn tin, tôi còn phải tính đến view chứ không có nhuận bút thì sống bằng gì, đâu phải chỉ mình tôi “tự kiểm duyệt” mấy cha biên tập còn “tự” dữ dằn hơn…
Tất cả nguyên do đều hiểu được, nhưng mình cứ nghĩ, nghề báo nó là một cái nghiệp, buông một chữ xuống tờ giấy trắng, có ai nghĩ nó là lợi khuẩn hay “hại khuẩn” ?
Người làm báo, nói cho cùng là người ghi chép cuộc sống, người thư ký của thời cuộc.
Mình vừa đọc được một bài ghi cuộc trò chuyện của một nhà văn Trung Quốc với các sinh viên đại học Hồng Kông (ngày 21-2-2021, đây là năm ngoái, chứ giờ, không biế “ký ức” về bài nói này còn trong thư muc gốc không?) về nghề viết, nghề ghi lại ký ức. Xin trích đoạn để các bạn cùng đọc.
“Khả năng ghi nhớ là mảnh đất để các ký ức lớn lên, và ký ức là trái cây sinh ra từ mảnh đất đó. Có được ký ức và khả năng ghi nhớ là khác biệt căn bản giữa con người và động vật hay cây cỏ. Đó là điều kiện đầu tiên để chúng ta lớn lên và trưởng thành. Đã bao nhiêu lần, tôi cảm thấy rằng điều đó còn quan trọng hơn là ăn mặc, và cả hít thở …
Từ cái ngày mà Covid-19 đi vào đời sống của chúng ta cho tới nay, ta không biết rõ bao nhiêu người đã tử vong vì nó—bao nhiêu người đã chết ở các bệnh viện, và bao nhiêu người đã qua đời ở bên ngoài kia. Ta còn không có cơ hội để nghiên cứu về những thứ đó. Hay thậm chí còn tệ hơn là, những điều tra và nghi vấn có thể sẽ chấm dứt khi thời gian trôi đi, và sẽ mãi là bí ẩn không lời giải.
KHI KÝ ỨC CÓ THỂ KHÔNG MANG CHO TA SỨC MẠNH THAY ĐỔI THỰC TẠI, ÍT NHẤT LÀ NÓ CŨNG CÓ THỂ LÀM LÒNG TA DẤY LÊN CÂU HỎI KHI TA PHẢI ĐỐI DIỆN VỚI DỐI TRÁ.
Trong quá khứ và cả thời đại chúng ta đang sống, tại sao bi kịch và thảm họa lại luôn đến với cá nhân, gia đình, xã hội, thời đại, đất nước, lần lượt cái này liền tiếp vào cái sau? Và tại sao những bi kịch lịch sử lại phải trả giá bằng ngàn vạn mạng dân thường? Giữa vô số các yếu tố mà ta không biết, ta không hỏi hay được bảo rằng đừng có hỏi (mà ta nhất mực nghe theo), thì có một yếu tố này: nhân loại, trong tồn tại tập thể của mình, vô danh như kiến, vốn dĩ là những thực thể dễ quên.
Ký ức của chúng ta đã bị chỉnh đốn, thay thế và xóa bỏ. Ta nhớ những gì người khác bảo ta phải nhớ, và quên những gì người khác bảo ta phải quên. Ta im lặng khi được được yêu cầu làm thế, và hát theo mệnh lệnh. Ký ức đã trở thành công cụ của thời đại, được dùng để tạo ra ký ức tập thể của một quốc gia, được tạo ra bởi những gì ta được bảo rằng phải quên đi hay phải nhớ.
Tại sao xã hội lại cần những người viết? Nếu phóng viên không tường thuật lại những gì họ chứng kiến, và tác giả không viết về những ký ức và cảm xúc; nếu những người còn được lên tiếng trong xã hội, và biết cách để nói ra luôn kể lại đọc lại và công bố mọi thứ trên tinh thần đúng đắn về mặt chính trị, thì ai có thể nói cho chúng ta rằng, việc sống, như máu thịt trên đời này, còn ý nghĩa gì nữa chăng?
Hãy thử nghĩ mà xem: nếu như nhà văn Phương Phương không tồn tại ở Vũ Hán. Cô ấy không ghi chép lại những ký ức cá nhân và cảm xúc của mình. Cũng không có hàng ngàn vạn người giống như Phương Phương đang kêu cứu qua điện thoại. Thì chúng ta nghe thấy gì? Chúng ta nhìn thấy gì?
Điều quan trọng là ta có thể nhớ và nắm giữ ký ức của mình khiến không ai có thể chỉnh đốn hay xóa bỏ. Ký ức không thể thay đổi thế giới, nhưng nó cho chúng ta một tấm lòng chân thật.
TÔI HY VỌNG RẰNG TẤT CẢ NHỮNG AI ĐÃ TRẢI QUA ĐẠI DỊCH COVID-19 SẼ TRỞ THÀNH NHỮNG NGƯỜI GHI NHỚ, NHỮNG NGƯỜI RÚT ĐƯỢC NHỮNG KÝ ỨC RA TỪ TRÍ NHỚ.
Dẫu ký ức có thể không mang cho ta sức mạnh thay đổi thực tại, ít nhất là nó cũng có thể làm lòng ta dấy lên câu hỏi khi ta phải đối diện với dối trá.
Nếu tài năng, sự can đảm và sức mạnh tinh thần của chúng ta không đủ biến ta thành một người viết như Phương Phương, thì chúng ta cũng không nên ở trong số những người, những giọng nói nghi ngờ hay nhạo báng Phương Phương.
Trong khi mọi thứ quay trở lại trạng thái bình thường và thịnh vượng như xưa, cùng những làn sóng ca hát, nếu ta không thể lớn tiếng đặt câu hỏi về nguồn gốc và sự lây lan của Covid-19, thì chúng ta cũng có thể nói nhỏ, nói bằng giọng trầm, vì đó cũng là sự thể hiện lương tri và lòng dũng cảm.
Nếu như ta không phải là một “người thổi còi” như bác sĩ Lý Văn Lượng thì ít nhất hãy để mình là một kẻ biết lắng nghe tiếng còi đó.
Nếu ta không thể nói to thì hãy là những kẻ thầm thì. Nếu ta không thể là những kẻ thầm thì, hãy để chúng ta trở thành những kẻ lặng câm nhưng mang theo ký ức. Trải qua những khởi đầu, những tàn phá và lây lan của Covid-19, hãy để chúng ta là những kẻ lặng lẽ bước ra ngoài lề một bước khi đám đông tụ tập lại để hát khúc khải hoàn ca sau khi chiến thắng—những kẻ mang trong tim mình những nấm mộ với ký ức được khắc trên đó; những người ghi nhớ và một ngày nào đó có thể truyền lại ký ức cho thế hệ tương lai.
Theo DIÊM LIÊN KHOA (Trích từ bản dịch của Vũ Ngọc Khuê)

Bức ảnh buồn nói rõ ràng nhất quyết tâm của “cơ quan chức năng”: ép đến cùng dân phải xét nghiệm theo quan niệm “thần tốc xét nghiệm là then chốt”. Giờ những ông “thần tốc” này cứ mỗi ngày nối đuôi theo nhau vào lò, ai nói lại chuyện này đây?
Các nữ điều dưỡng trẻ của BV dã chiến nhận được chuối do doanh nghiệp gửi tăng trong giờ giải lao ngắn ngủi.
Bức ảnh này do mình chụp khi đi mua “chui” mấy món lặt vặt ở một tiệm tạp hóa gần nhà, giữa mùa cách ly.
Tấm bảng ghi 2 câu thơ ngắn của một quán ăn tặng người nghèo cơm gà, bài thơ mình thấy “nhiều chất thơ” nhất trong mùa dịch
Toàn bộ CBNV của trung tâm BSA “chuyển nghề” tạm thời suốt gần 4 tháng mùa dịch: phân phối hàng cứu trợ mỗi ngày

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

Up ↑

%d người thích bài này: